Öğrenme Stilleri ve Ders Çalışma Efsaneleri: Araştırma Ne Diyor?
Görsel, işitsel, kinestetik öğrenme doğru mu? Fosforlu kalem işe yarar mı? Ders çalışmayla ilgili 10 yaygın inanış, araştırmaların bulduğu ve yerine ne yapılacağı.
Bu sayfada
- On ders çalışma efsanesi bir bakışta
- Öğrenme stilleri gerçek mi?
- Tekrar okuma ve fosforlu kalem: neden olduğundan iyi hissettirir?
- Hızlı okuma ve aynı anda birkaç iş: anlamaktan yiyen kısayollar
- Beyin efsaneleri: Mozart, sağ-sol beyin ve yüzde 10
- Zaman efsaneleri: sabahlar, uzun saatler ve "çok zor geliyor"
- Bu inanışlar neden bu kadar ikna edici?
- Efsanesiz bir çalışma haftası
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Dersi "görsel, işitsel ya da kinestetik" öğrenme stiline göre anlatmak, bunu sınamak için kurulan çalışmalarda öğrenmeyi artırmadı. Biçimi bir testin sana verdiği etikete göre değil, konunun ihtiyacına göre seç.
- Tekrar tekrar okumak ve fosforlu kalemle boyamak verimli hissettirir ama düşük yararlı bulundu. Kitabı kapatıp kendini sınamak ve bunu birkaç güne yaymak daha iyi çalışır.
- Hızlı okuma, aynı anda birkaç iş, Mozart etkisi, sağ beyinli ya da sol beyinli insan ve beynin yüzde 10'u fikri çalışma tavsiyesi olarak tutmuyor. Çalışmanı ne kadar kolay geçtiğine göre değil, kendine yaptığın küçük bir sınava göre değerlendir.
Çoğu insanın kastettiği anlamda öğrenme stilleri araştırmalarda tutmuyor. Araştırmacılar öğrencileri görsel, işitsel ya da kinestetik diye gruplayıp her gruba dersi "kendi" stilinde anlattığında, stiline uygun anlatım alan öğrenciler daha fazla öğrenmiyor. Tekrar tekrar okumak ve fosforlu kalemle boyamak verimli hissettirir ama tek başına pek az şey kazandırır. Hızlı okuma anlamayı azaltır; Mozart etkisi, "sol beyinli" insanlar ve beynimizin yüzde 10'unu kullandığımız fikri ise ya hiç ya da çok az destek buluyor.
Bu inanışların çoğu doğru bir şeyden doğar. İnsanların gerçekten tercihleri vardır, fosforlu kalem işaretlediğin yeri hatırlamana biraz yardım eder, müzik de moralini yükseltebilir. Sorun, bu doğru parçanın "böyle çalışmalısın" diye bir kurala dönüşmesiyle başlıyor. Aşağıda ders çalışmayla ilgili on yaygın inanışı, her birinin arkasındaki araştırmayı ve yerine ne deneyebileceğini bulacaksın.
On ders çalışma efsanesi bir bakışta
| İnanış | Araştırmalar ne buldu | Yerine bunu dene |
|---|---|---|
| "Ben görsel öğreniyorum, o yüzden hep görselle çalışmalıyım" | Stile göre anlatım, bunu sınamak için kurulan çalışmalarda öğrenmeyi artırmadı | Konunun gerektirdiği biçimi seç |
| "Tekrar okumak ve fosforlu kalem iyi tekrar yöntemleridir" | On tekniğin incelendiği kapsamlı bir derlemede ikisi de düşük yararlı bulundu | Kitabı kapat, kendini sına |
| "Hızlı okumayla iki kat hızlı okur, aynı şeyi anlarım" | Okuma hızı ile anlama arasında bir denge var | Genel bakış için göz gezdir, önemli yeri yavaş oku |
| "Mesajlarım açıkken de gayet iyi çalışırım" | En çok aynı anda iş yapanlar bunda daha başarısız ve kendilerini olduğundan iyi sanıyor | Her süreli blokta tek iş |
| "Mozart dinlemek zekâyı artırır" | Bir meta-analiz Mozart'a özgü bir etki için destek bulmadı | Çalışmadan önce sevdiğin müzik; çalışırken sessizlik ya da düzenli bir ses |
| "Ben sayısalcıyım, sol beyinliyim; yaratıcı değilim" | 1.011 kişinin beyin taramasında genel bir sağ ya da sol beyin tipi çıkmadı | İki tür işi de çalış |
| "Beynimizin yalnız yüzde 10'unu kullanırız" | Bilinen bir nöromit; beyin vücut enerjisinin beşte birine yakınını kullanır | Emeğini nasıl çalıştığına harca |
| "Herkes en iyi sabah erkenden öğrenir" | Biyolojik saatler farklıdır, ergenlikte uyku saatleri ileri kayar | Zor işi en uyanık saatlerine koy, uykudan kısmadan |
| "Bir oturuşta ne kadar uzun çalışırsam o kadar çok öğrenirim" | Kalıcı hafıza için aralıklı oturumlar tek uzun oturumdan iyidir | Aynı süreyi birkaç güne yay |
| "Zorlanıyorsam yanlış yapıyorumdur" | Bazı zorluklar öğrenmeyi daha kalıcı yapar | Zorlayan yöntemleri sürdür, eksik temeli tamamla |
Öğrenme stilleri gerçek mi?
Fikir şu: herkes görsel, işitsel ya da kinestetik (dokunsal) bir öğrenicidir ve bilgi kendi stiline uygun biçimde geldiğinde en iyi öğrenir. VARK modeli buna okuma-yazmayı da ekler. İnternette Türkçe "öğrenme stili testi" diye aradığında da onlarca test çıkar. Sanne Dekker ve arkadaşları 2012'de İngiltere ve Hollanda'da beyin araştırmalarına ilgi duyan 242 öğretmene anket uyguladı. İngiltere'deki öğretmenlerin yüzde 93'ü, Hollanda'dakilerin yüzde 96'sı insanların tercih ettikleri öğrenme stiline göre ders aldıklarında daha iyi öğrendiğini düşünüyordu. Philip Newton ve Atharva Salvi'nin 2020'deki derlemesi 18 ülkeden 15.405 eğitimciyi kapsayan 37 anketi bir araya getirdi ve eğitimcilerin yaklaşık yüzde 89'unun dersi öğrenme stiline göre anlatmayı doğru bulduğunu gördü. Yazarlar bu anketlerin çoğunun küçük ve kolay ulaşılan örneklemlerle yapıldığını da not ediyor.
Araştırmalar ne buldu?
Harold Pashler, Mark McDaniel, Doug Rohrer ve Robert Bjork 2008'de bu fikrin özünü, kendi deyişleriyle "eşleştirme hipotezini" sınayan kanıtları gözden geçirdi. Hipotezi sınamak belirli bir deney düzeni ister. Öğrencileri stillerine göre ayırırsın, her grubu rastgele farklı öğretim yöntemlerine dağıtırsın ve herkese aynı sınavı yaparsın. Sonra bir çaprazlaşma görmen gerekir: "görsel" öğrencilere en iyi gelen yöntem, "işitsel" öğrencilere en iyi gelen yöntemden farklı olmalıdır. Bu düzeni kullanan çalışma çok azdı; kullananların birkaçı da eşleştirme hipotezine açıkça ters düşen sonuçlar buldu. Yazarlar, öğrenme stili testlerini okullarda kullanmak için yeterli kanıt olmadığı sonucuna vardı. Haklı bir çekince de eklediler: öğrenme stillerinin pek çok türü hiç düzgün biçimde sınanmamıştı.
Doğru düzeni kullanan sonraki çalışmalar da aynı yöne işaret etti. Beth Rogowsky, Barbara Calhoun ve Paula Tallal (2015), yetişkinlerin işitsel ya da görsel tercihini ölçtükten sonra onlara aynı kurgu dışı metni rastgele ya sesli kitap ya da e-kitap olarak verdi. Hemen ve iki hafta sonra ölçülen anlama, biçimin kişinin tercihine uyup uymamasına bağlı çıkmadı. Polly Husmann ve Valerie O'Loughlin'in (2019) 426 üniversite anatomi öğrencisiyle yaptığı çalışmada öğrencilerin çoğu VARK sonucunun önerdiği biçimde çalışmıyordu ve VARK puanları notlarını öngörmüyordu. Notla ilişkili çıkan, öğrencinin "stili" ne olursa olsun bazı belirli çalışma yöntemleriydi.
Doğru olan kısım
İnsanların gerçekten tercihleri vardır; Pashler ve arkadaşları insanların belirli yeteneklerde de farklılaştığını not eder. Ama bir tercih, en iyi öğrendiğin biçimle aynı şey değildir. Daha işe yarar soru, konunun ne istediğidir:
- Hücre organelleri, Türkiye'nin dağları ya da bir elektrik devresi: çiz, sonra kitaba bakmadan yeniden çiz.
- İngilizce telaffuz: dinle, sonra sesli söyle.
- Geometride bir çizim ya da kimya laboratuvarında bir deney: elinle yap.
- Tarihte bir neden-sonuç yorumu: kendi cümlelerinle yaz.
Şemaları seviyorsan uygun olduğu yerde kullanmaya devam et. Yalnız bir test seni bir kez "görsel öğrenici" diye etiketledi diye İngilizcede dinlemeyi ya da matematikte soru çözmeyi atlama.
Tekrar okuma ve fosforlu kalem: neden olduğundan iyi hissettirir?
Tekrar okumak ve fosforlu kalemle boyamak en yaygın çalışma alışkanlıklarıdır, üstelik rahattır. Sayfa tanıdık gelmeye başlar, renkler çoğalır, ilerliyormuşsun gibi görünür. John Dunlosky ve arkadaşları 2013'te on çalışma tekniğini inceledikleri kapsamlı derlemede ikisini de düşük yararlı buldu. Yazarlara göre öğrencilerin çoğu bu ikisini kullanıyor, ama ikisi de başarıyı tutarlı biçimde artırmıyor; onların yerine başka teknikler, örneğin tekrar okuma yerine deneme sınavı kullanılmalı. Yüksek yararlı bulunan iki teknik, deneme sınavı (kendini sınamak) ve dağıtılmış çalışma, yani çalışmayı zamana yaymaktı.
Yine de fosforlu kalem tümüyle işe yaramaz değil. Héctor Ponce, Richard Mayer ve Ester Méndez'in 2022'deki meta-analizi 1938 ile 2019 arasında yayımlanmış 36 çalışmayı bir araya getirdi. Öğrencinin kendi yaptığı işaretleme metni hatırlamaya yardım etti ama anlamayı artırmadı; üniversite öğrencilerine yaradı, okul öğrencilerine yaramadı. Öğretmenin seçip işaretlediği yerler ise hem hatırlamaya hem anlamaya yardım etti. İşaretleme en çok, neyin önemli olduğunu zaten bildiğinde işe yarıyor gibi görünüyor.
Yerine ne yapmalı?
- Bir bölümü kitap açıkken bir kez, dikkatle oku.
- Kitabı kapat ve hatırladığın her şeyi yaz ya da sesli söyle: ana fikir, terimler, bir örnek.
- Kitabı aç ve kontrol et. Yalnız atladığın ya da yanlış hatırladığın yerleri işaretle.
- Kaçırdığın her noktayı yarın için bir soruya çevir.
Fosforlu kalemi seviyorsan 2. adımdan sonra ve yalnız eksiklerde kullan. Tekrar takvimiyle (1-3-7-14-30 gün) birlikte yöntemin tamamı aktif hatırlama ve aralıklı tekrar rehberinde. Ders kitabı ve konu anlatımı için aktif okuma ve not alma yazısına bakabilirsin. Tam denemelerde cevapları kontrol ettikten sonra ne yapacağın deneme analizi yazısında.
Hızlı okuma ve aynı anda birkaç iş: anlamaktan yiyen kısayollar
Hızlı okuma
Hızlı okuma kursları ve uygulamaları, okuma hızını hiçbir şey kaybetmeden iki üç katına çıkarmayı vaat eder. Keith Rayner ve arkadaşları 2016'da okuma hakkında bilinenleri gözden geçirdi ve hız ile doğru anlama arasında bir denge olduğu sonucuna vardı. Yazarlara göre bir okurun dakikada yaklaşık 250 kelimeden 500 ya da 750 kelimeye çıkıp metni normal hızındaki kadar iyi anlaması pek olası değil. Göz gezdirmek seni metnin sonuna daha hızlı ve orta düzeyde bir anlamayla ulaştırır; yalnız ana fikir gerekiyorsa bu yeterlidir. Anlamayı kaybetmeden daha hızlı okumak için önerdikleri yol daha yavaş ve daha az heyecan verici: bol okumak ve kelime dağarcığını büyütmek, çünkü okuma hızının temelinde dil becerisi yatıyor.
Bu, ders çalışırken iki hız kullanmak demek. Önce bölüme göz gezdir; başlıkları, şekilleri ve özeti gör. Sonra sınavda sorulacak kısımları, her paragrafı birine anlatabileceğin bir hızla oku. Paragraf sorularında da durum aynı: soruyu çözmek için metni anlaman gerekir, hızın ancak bunun üstüne eklenir.
Aynı anda birkaç iş
"Mesajlarım açıkken daha iyi çalışırım" yaygın bir inanıştır. Eyal Ophir, Clifford Nass ve Anthony Wagner 2009'da, aynı anda birçok medya kullanmayı alışkanlık hâline getirmiş kişilerin ilgisiz bilgiyle daha kolay dağıldığını ve işler arası geçiş testinde bunu nadiren yapanlardan daha kötü sonuç aldığını buldu. Bu bulgu sonraki çalışmalarda net biçimde tekrarlanamadı. Wisnu Wiradhany ve Mark Nieuwenstein'ın (2017) iki tekrar çalışmasında 14 testin yalnız 5'i etkiyi gösterdi; yayımlanmış bütün sonuçları birleştiren meta-analizleri zayıf bir ilişki buldu ve bu ilişki küçük çalışmaların yanlılığı düzeltilince ortadan kalktı. Yoğun çoklu görevin insanı daha dağınık yapıp yapmadığı hâlâ açık bir soru.
Yakın bir sorunun cevabı daha net: aynı anda en çok iş yapanlar bunda iyi mi? David Sanbonmatsu ve arkadaşları 2013'te Utah Üniversitesi öğrencileriyle yaptıkları çalışmada tersini buldu. Aynı anda en çok iş yapanlar, gerçek çoklu görev becerisini ölçen bir testte daha düşük puan aldı ve kendi becerilerini olduğundan yüksek gördü. Yazarlar, pek çok insanın dikkat dağıtıcıları dışarıda bırakmakta zorlandığı için aynı anda birden çok işe yöneldiğini düşünüyor.
O yüzden her süreli bloğa tek bir iş ver, bildirimleri kapat, cihazı uzanamayacağın bir yere koy ve mesajlara molada bak. Ayrıntısı ders çalışırken odaklanma, telefon dikkat dağınıklığı ve derin çalışma yazılarında.
Beyin efsaneleri: Mozart, sağ-sol beyin ve yüzde 10
Mozart etkisi
Frances Rauscher, Gordon Shaw ve Katherine Ky 1993'te Nature dergisinde yayımlanan kısa bir mektupta, üniversite öğrencilerinin 10 dakika Mozart sonatı dinledikten sonra uzamsal akıl yürütme görevlerinde daha iyi sonuç aldığını bildirdi. Etki kısa sürdü ve yalnız uzamsal görevlerle sınırlıydı, ama manşetlere "Mozart zekâyı artırır" diye yansıdı. Jakob Pietschnig, Martin Voracek ve Anton Formann 2010'da 3.000'den fazla katılımcıyı kapsayan yaklaşık 40 çalışmayı bir araya getirdi ve Mozart'a özgü bir etki için destek bulamadı. Sevdiğin müzik çalışmadan önce moralini ve enerjini yükseltebilir. Müziğin çalışırken işe yarayıp yaramadığı ise çoğunlukla sözlere ve ses düzeyine bağlı; bunu ders çalışırken müzik yazısında anlattık.
Sağ beyinli ve sol beyinli insanlar
Bazı işlevler gerçekten beynin bir tarafına yaslanır; çoğu insanda dilin ana bölgeleri soldadır. Efsane bir sonraki adımdır: her insanın ya "sol beyinli" (mantıklı, sayısalcı) ya da "sağ beyinli" (yaratıcı, sözelci) olduğu fikri. Jared Nielsen ve arkadaşları 2013'te 7 ile 29 yaş arasındaki 1.011 kişinin dinlenme hâlindeki beyin taramalarını inceledi. Sola yaslanan merkezler de buldular, sağa yaslananlar da; ama bu yaslanma yerel ağların bir özelliğiydi. İnsanların genel olarak daha güçlü bir sol ya da sağ beyni yoktu. Dekker'in öğretmen anketinde, beyin yarımkürelerinden birinin baskın olmasının öğrenciler arasındaki farkları açıkladığı fikrine İngiltere'deki öğretmenlerin yüzde 91'i, Hollanda'dakilerin yüzde 86'sı yine de katılıyordu.
"Ben sözelciyim, matematik kafam yok" gibi bir etiket, işine yarayacak alıştırmalardan seni uzak tutabilir. Hangisine "yatkın" olduğunu düşünürsen düşün, matematik de resim de çalıştıkça gelişir.
"Beynimizin yalnız yüzde 10'unu kullanırız"
Dekker'in anketindeki öğretmenlerin yaklaşık yarısı buna katılıyordu (İngiltere'de yüzde 48, Hollanda'da yüzde 46); oysa OECD bunu daha 2002'de bir nöromit olarak tanımlamıştı. Şüphe etmek için bir neden: Marcus Raichle ve Debra Gusnard'ın (2002) aktardığına göre beyin vücut ağırlığının yaklaşık yüzde 2'sidir ama vücudun tükettiği oksijenin, dolayısıyla kalorinin yaklaşık yüzde 20'sini kullanır. Yüzde 90'ı boşta duran bir organ için bu çok pahalı bir masraf olurdu.
Zaman efsaneleri: sabahlar, uzun saatler ve "çok zor geliyor"
"Herkes en iyi sabah erkenden öğrenir"
Biyolojik saatler birbirinden farklıdır. Kimi sabah yedide zihnen hazırdır, kimi öğleden sonrasına kadar açılmaz. Stephanie Crowley, Christine Acebo ve Mary Carskadon 2007'deki derlemelerinde, ergenlik yıllarında uyku ve uyanma saatlerinin ileri kaydığını ve bunun ardında sosyal nedenlerin yanında biyolojik nedenlerin de olduğunu anlatıyor. Sabah altıda çalışmak bazı öğrencilere uyar, bazılarına çok zor gelir. En zor işini en uyanık olduğun saatlere koy ve o saatleri uykundan çalma. Ayrıntısı uyku ve ders çalışma yazısında.
"Bir oturuşta ne kadar uzun çalışırsam o kadar çok öğrenirim"
Nicholas Cepeda ve arkadaşları 2006'da aralıklı çalışmayla ilgili 317 deneyi inceledi. Ayrı oturumlara yayılan çalışma, aynı miktarın tek seferde yapılmasından daha kalıcı bir hafıza bıraktı; bilgiyi ne kadar uzun süre hatırlaman gerekiyorsa, oturumlar arasındaki en iyi aralık da o kadar uzuyordu. Elizabeth ve Robert Bjork (2011), yığılmış çalışmanın çoğu zaman görünürde hızlı bir öğrenme sağladığını, uzun tek oturumun bu yüzden verimli hissettirdiğini belirtiyor. Bir konuya bir akşamda iki saat ayırmak yerine haftaya yayılmış dört kısa oturum dene ve her birine kısa bir kendini sınamayla başla. Toplamda ne kadar zaman ayıracağını günde kaç saat ders çalışmalı yazısında bulabilirsin.
"Zorlanıyorsam yanlış yapıyorumdur"
Bjork'lar, alıştırma sırasında gösterdiğin performans ile sonrasında kalan ve başka durumlara taşınan öğrenmeyi birbirinden ayırır. Bazı koşullara "istenen zorluklar" derler, çünkü alıştırma sırasında seni yavaşlatırlar ama uzun vadeli öğrenmeyi desteklerler: alıştırma koşullarını değiştirmek, konuları tek tek çalışmak yerine karıştırmak, oturumları aralıklı yapmak ve tekrar okumak yerine testi bir çalışma aracı olarak kullanmak. Önemli bir sınır da koyarlar: zorluğa yanıt verecek ön bilgin yoksa o zorluk istenen olmaktan çıkar.
Yani iki gün önce çalıştığın bir şeyi hatırlamakta zorlanmak iyi bir işarettir. Temel terimlerini anlamadığın bir konunun başında oturup kalmak ise değil. O durumda bir adım geri git: daha kolay bir anlatım, çözümlü bir örnek ya da öğretmenine soracağın bir soru.
Bu inanışlar neden bu kadar ikna edici?
Bu efsanelerin çoğu, ders çalışmanın nasıl hissettirdiğine uyduğu için yaşıyor. Kolay ve akıcı geçen çalışma öğreniyormuşsun gibi, zorlayan çalışma beceremiyormuşsun gibi hissettirir. Araştırmacılar buna akıcılık yanılgısı diyor.
Nate Kornell ve Robert Bjork 2008'de katılımcılardan, her birinden altı tablo görerek 12 ressamın üslubunu öğrenmelerini istedi. Kimi her ressamın tablolarını art arda gördü, kimi farklı ressamların tablolarını karışık sırayla. Karışık grup, daha önce görmedikleri yeni tabloların ressamını bulmakta daha başarılıydı. Yine de katılımcıların çoğu, kendi test sonuçları tersini gösterdikten sonra bile art arda görmenin kendilerine daha çok yardım ettiğini söyledi.
Aynı fark sınıfta da görülüyor. Louis Deslauriers ve arkadaşlarının 2019'daki çalışmasında, kalabalık giriş düzeyi fizik derslerindeki öğrenciler rastgele ya etkin derslere ya da iyi puan almış deneyimli hocaların düz anlatımına ayrıldı; içerik ve dağıtılan notlar aynıydı. Etkin derslerdeki öğrenciler daha çok öğrendi, ama daha az öğrendiklerini hissetti. Yazarlar, öğrencilerin harcadıkları zihinsel çabayı daha kötü öğrenmenin işareti saydığını düşünüyor.
Dekker'in anketi efsanelerin yayılmasının bir nedenine daha işaret ediyor: beyin hakkında genel bilgisi daha fazla olan öğretmenler efsanelere de daha çok inanıyordu. En çok inanılan efsaneler de ticari eğitim programlarına bağlı olanlardı.
Çözüm, çalışmanı sonuçlarına göre değerlendirmek:
- Her oturumu, kitaba bakmadan yaptığın kısa bir sınamayla bitir.
- Kaç tanesini doğru bildiğini say ve bir yere yaz.
- Birkaç gün sonra aynı konudan yine kendini sına ve karşılaştır.
- Bir yöntem çok iyi hissettiriyor ama sonuçların yerinde sayıyorsa yöntemi değiştir. Deneme netlerinde de aynı ilke geçerli.
Efsanesiz bir çalışma haftası
Aşağıda TYT Biyoloji'deki hücre konusu için günde yaklaşık 30-40 dakikalık bir hafta var. Süreler öneridir, araştırmadan gelen sayılar değildir.
| Gün | Ne yapacaksın | Yaklaşık süre |
|---|---|---|
| 1 | Konuyu bir kez oku. Kitabı kapat, hatırladığın her şeyi yaz, sonra kontrol et ve eksikleri soru olarak listele. | 40 dk |
| 2 | Dünkü soruları ezberden cevapla. Hücreyi kitaba bakmadan çiz ve kısımlarını yaz. | 30 dk |
| 3 | Hücre yapısından sorular çöz, araya geçen haftanın konusundan birkaç soru karıştır. | 30 dk |
| 4 | Dinlen ya da yalnız yanlışlarına beş dakika bak. | 0-5 dk |
| 5 | Hücre zarından madde geçişini birine anlatıyormuş gibi sesli anlat, sonra atladıklarını kitaptan kontrol et. | 30 dk |
| 6 | Bütün konuyu kapsayan süreli bir test çöz. Her yanlışı işaretle. | 40 dk |
| 7 | Yalnız 6. günün yanlışları, ardından hücreyi ezberden yeniden çiz. | 20 dk |
Sık sorulan sorular
Görsel, işitsel, kinestetik öğrenme doğru mu?
İnsanların bilgiyi nasıl almak istediğine dair gerçek tercihleri var, ama bu fikri sınamak için kurulan çalışmalar dersi görsel, işitsel ya da kinestetik stile göre anlatmanın öğrenmeyi artırdığını göstermedi. Biçimi konuya göre seç: yapılar için şema, yabancı dil için sesli söylemek, matematik için soru çözmek.
Fosforlu kalemle çalışmak işe yarar mı?
Biraz, o da daha çok işaretlediğin metni hatırlamak için. 2022'deki bir meta-analiz, öğrencinin kendi işaretlemesinin hatırlamaya yardım ettiğini ama anlamayı artırmadığını buldu. Fosforlu kalemi çalışmanın ana yolu olarak değil, kendini sınadıktan sonra kaçırdıklarını işaretlemek için kullan.
Hızlı okuma gerçekten işe yarar mı?
Göz gezdirerek daha hızlı okuyabilirsin, ama daha az anlarsın. 2016'daki bir derleme, anlamayı kaybetmeden okuma hızını iki üç katına çıkarmanın pek olası olmadığı sonucuna vardı. Bol okumak ve kelime dağarcığını büyütmek daha yavaş ama anlamayı koruyan yoldur.
Konuyu biliyor gibi hissediyorum ama sınavda unutuyorum, neden?
Tekrar okumak sayfayı tanıdık kılar, tanıdıklık da bilmek gibi hissettirir. Bir sayfayı tanımak, kitap kapalıyken cevabı hatırlamaktan kolaydır; sınavın senden istediği ise ikincisi. Çalışırken bu hatırlamayı alıştır.
Hangi çalışma yöntemleri gerçekten işe yarıyor?
Dunlosky'nin 2013'teki derlemesinde en yararlı bulunan iki teknik kendini sınamak ve çalışmayı zamana yaymaktı. Birbirine yakın konuları karıştırarak çalışmak orta düzeyde yararlı bulundu. Aktif hatırlama ve aralıklı tekrar rehberimiz bunları nasıl birleştireceğini, ezber teknikleri yazımız da liste, formül ve tarihlerle ne yapacağını anlatıyor.
Kaynaklar ve ek okumalar
- Pashler, H., McDaniel, M., Rohrer, D., & Bjork, R. (2008). Learning styles: Concepts and evidence. Psychological Science in the Public Interest, 9(3), 105–119.
- Rogowsky, B. A., Calhoun, B. M., & Tallal, P. (2015). Matching learning style to instructional method: Effects on comprehension. Journal of Educational Psychology, 107(1), 64–78.
- Dekker, S., Lee, N. C., Howard-Jones, P., & Jolles, J. (2012). Neuromyths in education: Prevalence and predictors of misconceptions among teachers. Frontiers in Psychology, 3, 429.
- Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving students' learning with effective learning techniques: Promising directions from cognitive and educational psychology. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58.
- Ponce, H. R., Mayer, R. E., & Méndez, E. E. (2022). Effects of learner-generated highlighting and instructor-provided highlighting on learning from text: A meta-analysis. Educational Psychology Review, 34(2), 989–1024.
- Rayner, K., Schotter, E. R., Masson, M. E. J., Potter, M. C., & Treiman, R. (2016). So much to read, so little time: How do we read, and can speed reading help? Psychological Science in the Public Interest, 17(1), 4–34.
- Ophir, E., Nass, C., & Wagner, A. D. (2009). Cognitive control in media multitaskers. Proceedings of the National Academy of Sciences, 106(37), 15583–15587.
- Wiradhany, W., & Nieuwenstein, M. R. (2017). Cognitive control in media multitaskers: Two replication studies and a meta-analysis. Attention, Perception, & Psychophysics, 79(8), 2620–2641.
- Pietschnig, J., Voracek, M., & Formann, A. K. (2010). Mozart effect–Shmozart effect: A meta-analysis. Intelligence, 38(3), 314–323.
- Nielsen, J. A., Zielinski, B. A., Ferguson, M. A., Lainhart, J. E., & Anderson, J. S. (2013). An evaluation of the left-brain vs. right-brain hypothesis with resting state functional connectivity magnetic resonance imaging. PLoS ONE, 8(8), e71275.
- Kornell, N., & Bjork, R. A. (2008). Learning concepts and categories: Is spacing the "enemy of induction"? Psychological Science, 19(6), 585–592.
- Bjork, E. L., & Bjork, R. A. (2011). Making things hard on yourself, but in a good way: Creating desirable difficulties to enhance learning. In M. A. Gernsbacher, R. W. Pew, L. M. Hough, & J. R. Pomerantz (Eds.), Psychology and the real world (pp. 56–64). Worth Publishers.
Bir sonraki çalışma seansını değerli kıl
Study Buddy Cat, onaylanan her odak dakikasını kedine mamaya çevirir. Başlamak için hesap ya da ödeme gerekmez, reklam yok; ara verdiğinde de kedin seni bekler.