Motivasyon ve alışkanlık

Sanal Evcil Hayvanlı Ders Çalışma Uygulamaları: Nasıl Seçilir?

Sevimli bir ders çalışma sayacı başlamayı kolaylaştırabilir ya da sessizce suçluluk ekleyebilir. Ceza ve sıcaklık modelini tanı, indirmeden önce 8 şeye bak.

Kuyruğu havada, mutlu görünen karamel renkli bir kedi
Bu sayfada
  1. Sanal evcil hayvan ders çalışmayı neden kolaylaştırabilir?
  2. Oyunlaştırılmış ders çalışma uygulamalarının riskleri neler?
  3. Ceza mı, sıcaklık mı? Uygulamalar seni nasıl geri çağırıyor?
  4. İndirmeden önce nelere bakmalısın? Kontrol listesi
  5. Evcil hayvanlı ve ödüllü ders çalışma uygulaması türleri
  6. Study Buddy Cat bunu nasıl yapıyor? (bizim uygulamamız)
  7. Bir ders çalışma uygulamasını bir haftada nasıl test edersin?
  8. Sık sorulan sorular

Kısaca

  • Sanal evcil hayvanlı bir ders çalışma uygulaması en çok başlama rampası olarak işe yarar: odak süreni görünür kılar ve masaya oturman için küçük, tatlı bir sebep verir.
  • Bu uygulamalar seni ya cezayla (ağaç kurur, ilerleme silinir) ya da sıcaklıkla (geldiğin için ödül, kazandığın hiçbir şey geri alınmaz) geri çağırır; ertesi gün yeniden başlamanı kolaylaştıranı seç.
  • İndirmeden önce uygulamanın gerçek çalışma süresini ölçüp ölçmediğine, reklam ve hesap zorunluluğuna, internetsiz çalışıp çalışmadığına, gizliliğe ve ilerlemenin kaybolup kaybolmadığına bak.

Sanal evcil hayvanlı bir ders çalışma uygulaması arıyorsan, gerçekten odaklandığın süreyi gözle görülür bir şeye (bir hayvanın maması, büyüyen bir ağaç, değişen bir oda) çeviren ama hayat araya girdiğinde seni cezalandırmayan bir uygulama seç. Hayvanın işi başlamayı kolaylaştırmak ve emeğini görünür kılmak. Konuyu senin yerine öğrenemez; kötü geçen bir günde de seni daha kötü hissettirmemeli.

Oyunlaştırılmış odaklanma uygulamaları kabaca iki gruba ayrılır. Bazıları işin içine risk katar: Erken çıkarsan ağacın kurur ya da ilerlemen silinir. Bazıları sıcaklıkla çalışır: Geldiğin için ödüllendirilirsin, kazandığın hiçbir şey geri alınmaz. İkisi de işe yarayabilir. Hangisinin sana uyduğu, büyük ölçüde çalışamadığın bir güne nasıl tepki verdiğine bağlı.

Baştan söyleyelim: Odaklandığın her dakikanın sanal bir kediye mama olduğu Study Buddy Cat'i biz geliştiriyoruz. Bu yüzden kendi uygulamamızı açıkça belirtilmiş tek bir bölümde anlatıyoruz; yazının geri kalanı bu türdeki herhangi bir uygulamayı nasıl değerlendirebileceğin üzerine. Karşılaştır, kararı sen ver.

Sanal evcil hayvan ders çalışmayı neden kolaylaştırabilir?

Ders çalışırken asıl zorlandığın şey çoğu zaman ne yapacağını bilmemek değildir. Zor olan başlamak ve karşılığı haftalar sonra gelecek bir iş için devam edebilmektir. Ekrandaki bir hayvan ikisinde de yardımcı olabilir.

  • Görünmeyen emeği görünür kılar. Yirmi beş dakikalık konu çalışması geride iz bırakmaz. Doymuş bir kedi ya da büyümüş bir ağaç bırakır. Bu küçük ve anlık işaret, asıl ödül (iyi bir net, geçilen bir sınav) gelene kadar aradaki boşluğu doldurur.
  • Başlama eşiğini düşürür. "Kedimi on dakika besleyeyim" demek, "kimya çalışayım" demekten daha hafif gelir. Araştırmacılar ertelemeyi büyük ölçüde, bir işin o an verdiği kötü duygudan kaçma yolu olarak tanımlıyor (Sirois ve Pychyl, 2013). İlk dakikayı daha sevimli kılan her şey bu yüzden işe yarar.
  • Yalnız bırakmaz. Yanında "ders çalışan" bir karakter, body doubling denen fikrin hafif bir hâlidir: Biri yanındayken iş genelde daha kolay ilerler.
  • Sayacı rutine çevirir. Hayvanına bakmak, seans başlatmak için bir işarete dönüşür. Bu tür işaretler, ders çalışma alışkanlığının oluşmasında önemli bir yer tutar.

Peki oyunlaştırma genel olarak işe yarıyor mu? Bu alandaki ampirik çalışmaları inceleyen ve sık atıf alan bir derleme, etkilerin çoğunlukla olumlu olduğunu ama bağlama ve kullanan kişiye göre ciddi biçimde değiştiğini buldu (Hamari ve ark., 2014). Kısacası oyun öğeleri yardımcı olabilir, ama sihirli değnek değildir ve herkese uymaz.

Oyunlaştırılmış ders çalışma uygulamalarının riskleri neler?

Hayvan öğrenmeyi değil, süreyi ölçer. Bir saat konu tekrarı da bir saat soru çözmek de hayvanı aynı doyurur. Oysa kendini test etmek, akılda tutmaya çok daha fazla katkı sağlar. Uygulamayı zamanını korumak için kullan, o zamanı da işe yarayan yöntemlerle doldur.

Ödüller kendi sebeplerinin önüne geçebilir. Geniş bir meta-analiz, önceden bilinen somut ödüllerin, insanların zaten ilginç bulduğu işlerde iç motivasyonu düşürme eğiliminde olduğunu gösterdi; olumlu geri bildirim ise iç motivasyonu artırma eğilimindeydi (Deci ve ark., 1999). Buradan çıkan sonuç ılımlı: Hayvanı bir başlangıç rampası ve geri bildirim kaynağı olarak gör, kendi sebebini (girmek istediğin bölüm, sevdiğin bir ders) gözünün önünde tut.

Hayvanın kendisi dikkat dağıtabilir. Kıyafetler, mağazalar, mini oyunlar ve bildirimler, korumaları gereken zamanı yiyebilir. Ekstraların odaklandıktan sonra açıldığı uygulamalar bu açıdan daha güvenli.

Suçluluk ve seri baskısı. Bir uygulama her çalışamadığın günde seni başarısız hissettiriyorsa, seni dersten uzaklaştırabilir. Bu yüzden bir uygulamanın kaçırılan güne nasıl davrandığı, bakman gereken ilk şeylerden biri.

Ceza mı, sıcaklık mı? Uygulamalar seni nasıl geri çağırıyor?

Her oyunlaştırılmış ders çalışma uygulaması tek bir soruya cevap vermek zorunda: Erken çıkarsan ya da bir gün çalışmazsan ne olur?

Ceza modeli işin içine risk katar. Seansın ortasında uygulamadan çıkarsan ağacın kurur; günler kaçarsa hayvanın bakımsız görünür ya da ilerlemen kaybolur. Emek verdiğin bir şeyi kaybetmek kötü hissettirir ve amaç da tam olarak budur: O an yerinden kalkmaman için güçlü bir sebep olur. Pek çok öğrenci bunu sever, özellikle sınav öncesi kısa ve yoğun dönemlerde.

Sıcaklık modeli geldiğin için ödüllendirir ve kazandığını asla geri almaz. Erken çıkmak yalnızca daha az dakikanın sayılması demektir. Çalışamadığın bir günün ardından hayvanın seni özleyebilir, ama tek bir seans bunu düzeltir. Dürüstlük tehditle değil, ayrı araçlarla sağlanır: uygulamadan çıkınca duran sayaç, "orada mısın" kontrolleri, uygulama engelleme.

DurumCeza modeliSıcaklık modeli
Seansın ortasında uygulamadan çıkarsınO seansın ödülünü kaybedersin (ör. ağaç kurur)Sayaç durur ya da saymayı bırakır; kazandığın yerinde kalır
Bir gün çalışamazsınHayvanın ya da ilerlemen zarar görebilirHayvanın seni özler; tek seans onu yeniden neşelendirir
Kötü geçen bir haftadan sonra dönersinÖnce gözle görülür bir kayıpla karşılaşabilirsinKaldığın yerden devam edersin
Kime daha çok uyar?Riski seven, kısa ve yoğun atılımlarla çalışanlaraBir şeyi "bozunca" bırakanlara ya da kaygıyla çalışanlara

Sıcaklık neden önemli olabilir? İki bulgu dikkat çekici. Bir çalışmada, ilk sınavdan önce ertelediği için kendini affeden öğrenciler bir sonraki sınavdan önce daha az erteledi (Wohl ve ark., 2010). Alışkanlıkların gündelik hayatta nasıl oluştuğunu inceleyen başka bir çalışmada ise tek bir günü kaçırmak süreci kayda değer biçimde etkilemedi (Lally ve ark., 2010). Yani beynin, katı bir uygulamadan daha affedici. Kuruyan bir ağaç seni bir hafta uygulamadan uzak tutuyorsa, ceza kazandırdığından fazlasını götürüyor demektir.

Bu, ceza modelinin yanlış olduğu anlamına gelmiyor. Kendine dürüstçe tek bir soru sor: Kötü geçen bir günün ardından bu uygulama, ertesi gün onu açma ihtimalini artırıyor mu, azaltıyor mu?

İndirmeden önce nelere bakmalısın? Kontrol listesi

Sevimli çizimleri ekran görüntüsünden anlamak kolay. Aşağıdakiler ise ilk bakışta görünmez, bilerek kontrol etmen gerekir.

Neye bakNeden önemli5 dakikada nasıl kontrol edersin
Gerçek süre ölçümüSen başka uygulamada gezinirken sayaç işliyorsa, hayvan yanlış şeyi ödüllendirirBir seans başlat, bir dakika başka bir uygulamaya geç, neyin sayıldığına bak
ReklamOdaklanma uygulamasındaki reklam seni başka uygulamalara çekerMağaza sayfasında "Reklam içerir" ibaresini ara
Hesap zorunluluğuKayıt ekranı, başlamamak için bir bahane dahaUygulamayı kur, hemen seans başlatabiliyor musun bak
İnternetsiz kullanımKütüphane, otobüs, yurt ya da biten internet paketiUçak modunu aç, kısa bir seans yap
GizlilikKullanıcıların çoğu genç; ne kadar az veri, o kadar güvenliMağazadaki gizlilik etiketini ya da veri güvenliği bölümünü oku, takip var mı bak
İlerleme kaybolabilir mi?Tek kötü günde haftaların emeğini kaybetmek, uygulamayı bırakmanın klasik sebebiSSS bölümünü oku: Erken çıkarsan, gün kaçırırsan ya da aboneliği bırakırsan ne oluyor?
DilKendi dilinde çalışmak daha kolayMağaza sayfasındaki dil listesine bak
Dikkat dağıtıcılara karşı araçlarDikkatin için en büyük rakip telefonunUygulama engelleme, Rahatsız Etmeyin desteği ya da katı mod var mı bak

Ücretsiz sürümün neleri kapsadığına da uygulamaya alışmadan önce bak. Asıl sorunun telefonsa, hangi uygulamayı seçersen seç onu ders çalışırken telefonu bırakmanın yollarıyla birlikte kullan.

Evcil hayvanlı ve ödüllü ders çalışma uygulaması türleri

Aşağıdaki her türün bilinen bir örneği var; her birini temel fikriyle anlattık. Uygulamalar zamanla değişir, o yüzden karar vermeden önce güncel mağaza sayfasına bak.

Ağaç büyüten uygulamalar

Forest, en bilinen oyunlaştırılmış odaklanma uygulamalarından biri. Telefonu bıraktığın sürece sanal bir ağaç büyür; erken çıkarsan ağaç kuruyabilir. Zamanla seansların bir ormana dönüşür. Ceza modelinin en açık örneği; sadeliği de çekiciliğinin büyük kısmı. "Forest alternatifi" arıyorsan önce neyi değiştirmek istediğini netleştir: daha yumuşak bir model mi, bir evcil hayvan mı, yoksa başkalarıyla birlikte çalışmak mı? Aşağıdaki türlerin her biri farklı bir cevap.

Eşlik eden evcil hayvanlı sayaçlar

Study Bunny ve Focus Friend sevimli eşlikçi uygulamalar: Sen odaklanırken bir karakter sana eşlik eder, odak süren onun için ödüllere dönüşür. Erken çıkmaya ne kadar katı davrandıkları uygulamadan uygulamaya değişebilir; ikisini de yukarıdaki listeden geçir.

Öz bakım hayvanları

Finch bir öz bakım (self-care) evcil hayvan uygulaması: Hedefler koyarak, alışkanlıklarını ve ruh hâlini takip ederek küçük bir kuşa bakarsın. Yumuşak ve sevilen bir uygulama, ama ders çalışma sayacı olarak tasarlanmamış. Odak seansları için ayrıca bir sayaca ihtiyacın olur.

Grup ve sıralama odaklı sayaçlar

YPT (Yeolpumta), çalışma süresini derslere göre ölçen, çalışma grupları ve sıralamaları olan bir ders çalışma sayacı. Türkiye'de YKS'ye hazırlanan pek çok öğrenci onu tanır. Evcil hayvan yok; motivasyon sosyal. Kıyaslama seni ileri itebilir, ama başkaları çok uzun süreler paylaştığında moralini de bozabilir.

Hangi türün sana uyduğundan emin değil misin? Seni genelde masaya ne oturtuyor, onu düşün: Bir şey inşa etmek mi, bir şeye bakmak mı, başkalarına yetişmek mi? Sonra o türden tek bir uygulamayı dene.

Study Buddy Cat bunu nasıl yapıyor? (bizim uygulamamız)

Burası bizim uygulamamız, o yüzden bu bölümü bir inceleme değil, bir tanıtım olarak oku. Kontrol listesindeki maddelere nasıl yaklaştığını, yapmadıklarıyla birlikte anlatıyoruz.

  • Gerçek süre. Onaylı her odak dakikası kedin için 1 mama olur. Pati kontrolünü açarsan (varsayılan olarak kapalıdır, Profil → Odak'tan açılır) kedin arada bir "Miyav! Burada mısın?" diye sorar; yanıt vermezsen seans o andan itibaren duraklar, böylece yalnızca gerçekten çalıştığın süre sayılır. Katı mod açıkken uygulamadan 10 saniyeden uzun ayrılırsan seans biter ve o seansın ödülleri gider; ekranı kilitlemek sayılmaz.
  • Ceza yerine sıcaklık. Kedin seni hep bekler: Sen yokken seni özler, onu yeniden neşelendirmek için tek bir seans yeter. Odaklandıkça seviyen yükselir ve hiç düşmez; yeni seviyeler odaya eşya getirir. Her kediyle bağın da onunla çalıştığın günlerle büyür. Fazladan mama biriktirdiğinde pencerene sokak kedileri uğrar.
  • Baskısız seri. Günlük hedefini (5–360 dakika) ve çalışacağın günleri sen seçersin; dinlenme günleri seriyi asla bozmaz. Seri kalkanı kaçırdığın bir günü korur, çoğu zaman ertesi gün çalışarak serini kurtarabilirsin. Seri bozulursa yalnızca sayaç sıfırlanır.
  • Molalar gerçekten mola. Dört mini oyun, o gün odaklandıktan sonra açılır. Oyunlar hiçbir zaman çalışmanın yerini tutmaz.
  • Kolay başlangıç. Başlamak için hesap ya da ödeme duvarı yok. Reklam ve takip yok, internetsiz çalışır, 13 dilde kullanılabilir.
  • Telefon için araçlar. Derin odak, iPhone'da seans boyunca seçtiğin uygulamaları Ekran Süresi ile kısıtlar; Android'de Rahatsız Etmeyin modu ve nazik hatırlatmalarla çalışır.

Neleri yapmıyor? Study Buddy Cat bir sayaç ve çalışma arkadaşı; soru kartı ya da not uygulaması değil, yani iyi çalışma yöntemlerine yine ihtiyacın var. Uygulama şu anda Google Play'de ve App Store'da. Bazı ekstralar (ileri istatistikler, fotoğrafından çizilen kendi kedin, premium kediler ve oda temaları) isteğe bağlı bir aboneliğin parçası; çalışma döngüsünün kendisi buna ihtiyaç duymaz.

Gece odası ekranı: Kedi seni özlemiş, kartta onu yeniden neşelendirmek için tek seansın yettiği yazıyor
Çalışamadığın bir günün ardından tek bir seans, kedini yeniden neşelendirmeye yeter.

Bir ders çalışma uygulamasını bir haftada nasıl test edersin?

Bir haftalık gerçek kullanım, hiçbir ekran görüntüsünün anlatamayacağını anlatır.

  1. Tek bir uygulama ve küçük bir hedef seç. Test için günde yirmi otuz dakika yeter. Geçen hafta kabaca ne kadar çalıştığını not et; karşılaştırmak için buna ihtiyacın olacak.
  2. İlk günden önce ayarlarını yap. Gereksiz bildirimleri kapat, bir süre seç (25 dakikalık bir Pomodoro bloğu iyi bir başlangıç) ve seans boyunca telefonunun nerede duracağına karar ver.
  3. Bir işarete bağla. Her gün aynı anda başla; mesela akşam yemeğinden hemen sonra ya da okuldan veya dershaneden döner dönmez.
  4. Bir kez bilerek erken çık. Seansın ortasında çıktığında uygulamanın ne yaptığına ve bunun sana nasıl hissettirdiğine bak.
  5. Çalışamadığın bir güne tepkini izle. Uygulamaya geri dönmek mi istiyorsun, ondan kaçmak mı?
  6. Yedinci gün karşılaştır. Onaylı dakikalarını, başta not ettiğin süreyle yan yana koy.

Hiçbir uygulama sana uymazsa sade bir sayaç ve kâğıda tuttuğun bir çizelge de iş görür: Hayvan isteğe bağlı, asıl mesele alışkanlık. Zorlandığın şey hiç başlayamamaksa ertelemeyi bırakmanın yollarına göz at ya da diğer motivasyon yazılarımızı incele.

Sık sorulan sorular

Sanal evcil hayvanlı ders çalışma uygulamaları gerçekten işe yarıyor mu?

Daha sık başlamana ve ilerlemeni görmene yardım edebilirler. Oyunlaştırma araştırmaları çoğunlukla olumlu ama kişiye göre değişen sonuçlar gösteriyor (Hamari ve ark., 2014). Bir hafta deneyip gerçek dakikalarına bakarak kendin karar ver.

Forest'a ceza içermeyen bir alternatif var mı?

Var. Bazı uygulamalar sıcaklık modelini kullanır: Geldiğin için ödüllendirir, erken çıktığında ya da bir gün çalışmadığında kazandığını geri almaz. Ayrıntılar uygulamadan uygulamaya değiştiği için her birinin SSS bölümünü oku.

Evcil hayvanlı bir uygulama dikkatimi dağıtır mı?

Dağıtabilir; özellikle alışveriş, giydirme ya da oyunlar odaklanmaktan daha çok zaman alıyorsa. Ekstraların ders çalıştıktan sonra açıldığı uygulamaları tercih et, bildirimleri de en aza indir.

Bu uygulamalar gençler için güvenli mi?

Reklam olup olmadığına, hesap zorunluluğuna ve gizlilik etiketinin takip hakkında ne dediğine bak. 18 yaşından küçüksen uygulamayı annen, baban ya da velinle birlikte seçmen iyi olur.

Kaynaklar ve ek okumalar

  1. Hamari, J., Koivisto, J., & Sarsa, H. (2014). Does gamification work? A literature review of empirical studies on gamification. Proceedings of the 47th Hawaii International Conference on System Sciences, 3025–3034.
  2. Deci, E. L., Koestner, R., & Ryan, R. M. (1999). A meta-analytic review of experiments examining the effects of extrinsic rewards on intrinsic motivation. Psychological Bulletin, 125(6), 627–668.
  3. Sirois, F., & Pychyl, T. (2013). Procrastination and the priority of short-term mood regulation: Consequences for future self. Social and Personality Psychology Compass, 7(2), 115–127.
  4. Wohl, M. J. A., Pychyl, T. A., & Bennett, S. H. (2010). I forgive myself, now I can study: How self-forgiveness for procrastinating can reduce future procrastination. Personality and Individual Differences, 48(7), 803–808.
  5. Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009.

Başa dön

Bir sonraki çalışma seansını değerli kıl

Study Buddy Cat, onaylanan her odak dakikasını kedine mamaya çevirir. Başlamak için hesap ya da ödeme gerekmez, reklam yok; ara verdiğinde de kedin seni bekler.